Умарбеков Анарбай, 71 жашта, тарыхчы. Кара-Буура р-ну, Молотов айылы.

This post is also available in: Орусча

Кыргыздар мал жандуубуз. Малсыз күнүбүз өтпөйт. Мен мына педагогмун, өмүр бою айлык акы менен жашап келе жатам. Балдарымдын бардыгы жогорку билимдүү. Бир кызым врач. Бир кызым менин жолумду жолдоп педагог, ТалМУда кондидаттыгын жактап жатат.

Илгерки мезгилде деле бий-болуштар элди жалаң гана шарияттын жолу менен башкарышкан. Ошол мезгилдерде деле шайлоо системасы бар болчу. Эки тулупту коюп коюшчу. Үстүнө куранды илип койгон, бюллетень таштоонун ордуна ташты ташташчу.  Акырында ташты санашчу, ашыкча чыккан таштар утуш алып келчү. Уурулук кылгандарга айып салган, никесиз аялдарга жологондорго айып салган. Улуу сөздө уят жок дейт, ошондой туура эмес зиналык кылган аялдарды азоо байталдын бутуна байлап өлтүрүп коюшчу дешет. Эркектерди жаткызып үстүнө кайнак сууну куюп жиберчү экен. Мына жаза. Ошондо урук да таза, улут да таза болгон. Адамдар абдан чоң болгон. Тарыхта айтылат, бир мезгилде адамдардын орточо жашы 800 жаш болгон. Алардын бою 4-5 кез дубалга жетчү экен. Азыр бизде буудай бир эле баш алат го ал учурда Алла Тааланын буйругу буудай түбүнөн баштап бүт баш алчу экен. Анткени, чоң кишилер чоң жейт да, бир чараны бир жеп коюшчу экен. Анан Кудай Таала периштелерин жиберет, барып сурачы ушул адам жашына тоюптурбу деп. Ошондо адам айткан экен: «Ой, күндүн чыкканы менен батканындай эле болуп калды 800 жашың» деп. Анан бул пенде дегениң тойбойт турбайбы деп жашты кыскарткан деп атылып келет. Азыр кыргыздардын орто жашы 67 жаш. Япондордуку 84 жаш. Мына, а эмне себептен кыргыздар аз жашайбыз. Эң жөнөкөй эле,  биз туура эмес тамактанабыз. Бир койду соёбуз дагы бир тоюп алабыз. Япондуктар бир күндө 4-5 жолудан тамактанышат, чактап гана ичишет, анан дайыма япондуктар ачык абада жүрүшөт. Оорубайт, ген таза. Оору кайдан келет, оору өзүбүздөн. Бир жегенде бир койдун этин тең бөлүп жеп алабыз. Анан албетте жашоо-турмушта жетишкендик, жетишпегендик деген бар.