Өмүралиева Гүлнара: Ден соолук маселесин ар ким ар кандай чечет

[Бул интервью Жалал-Абад аймагында 2009-жылы Айгине тарабынан жүргүзүлгөн изилдөөлөр убагында алынган жана Биринчи жолу жарыкка чыгып жатат]

Өмүралиева Гүлнара, 56 жашта, Кудук-Сай айылы, Жалал-Абад аймагы

Бизде чөптүн бардык түрү өсөт. Бирок мен анын баарын колдонбойм, өзүм билген гана чөптөрдү колдоном. Мисалы, биз кичине кезибизде колубузду кесип же тилдирип алсак, апам чырмоок деген чөптү жанчып туруп, таңып койчу эле, ошондон бир-эки күндөн кийин эле кесип алган жерибиз айыгып калчу, азыр мен да ошентем. Ал эми бышыкчылык мезгилде бала-чаканын ичи өтүп ооруп калса, анардын кабыгын кайнак сууга салып койсо сапсары болуп чыгат, ошону ичирип коем, же болбосо дагы бир сары гүлдүү чөп бар, атын азыр таппай турам, мына ошол чөптү кайнак сууга демдеп ичирип коем. Жарат-журат чыкса, бака жалбыракты жууп туруп, же кайындын кабыгын таңып койсо, бат эле жарат карттанып түшүп калат. Эгерде кычыткы болсо, чалкан деген чөптү кайнатып туруп, ошол сууга жуундуруп койсо, кычыткы бат жоголот.

Чалкандын пайдасы өтө көп, бала эмизген келинге салатка кошуп берсе, сүт көбөйөт, ал сүттү эмген бала да күчтүү болот. Ошондой эле малга берсе дагы, мал сүттүү болот. Чалкандын тамыры сарык оорусуна жакшы. Кыскасы, биздеги чөптүн баары эле дары.

Осмо кашты карайтып, жакшы өстүрөт, чачты дагы, ошол себептен өзбектердин каштары чийилген, чачтары капкара жана узун болот. Алар кичинесинен тартып эле кашына осмо коюп, чачтарын да осмого жуушат экен. «Кашына көп осмо коюп жүргөн адам тиги дүйнөдө бейишке чыгат ө» – деп укканым бар. Бизде, кыргыздарда, чачты өстүрүш үчүн бедеге жууйт, беде чачты өстүрүп, жалтыратып коет, чачтын какачын кетирип, түбүн бекемдейт. Кээ бирөөлөр гулкайыр гүлүно да жуушат, ал дагы бедедей эле таасир берет экен.

Дагы бир каакым деген чөп бар, анын сүтүн сепкили бар адам бетине сүртсө, беттеги сепкилдер кетет экен. Аны бир студент кайын синдим бар, ошол эле жасап калат, кээде бетине арыктын жээгиндеги ылайдан да сүртүп алат сулуу болом деп. Эшикте өскөн розанын гүлүн кайнак сууга салып, ошол сууга бетин жууйт, кээде кадимки эле биз ичкен чайга бетин жууйт, эми мындай нерселерди жаштар эле билбесе, биз кайдан эми, жаштыгыбыз эчак эле өтпөдүбү, мына минтип чоң эне, таене болуп калдык.

Leave a Reply