Кудакеев Жеңиш: Арбактар үчүн сүйүнүү да, капалануу да жок.

This post is also available in: Орусча

[Бул интервью Талас  аймагында 2005-жылы Айгине тарабынан жүргүзүлгөн изилдөөлөр убагында алынган.

Биринчи жолу жарыкка чыгып жатат]

Кудакеев Жеңиш, Бакай- Ата району, Өзгөрүш айылы, Талас аймагы

Түшүмөн аян алам

Мен Көз булакты ачаарда бир күнү түшүмдө көк тебетейчен адам: “Ушул жерде бир булак бар, ошону ач, бир кылымдан ашып кетти”, – деди. Эртеси күнү эле кайра ошол түштү көрдүм. Мен отуруп апама айтсам “азыткы азгыра берет” деп, жанынан чыгаргысы келбейт. Эртеси күнү дагы түшүмө кирип, “эртең менин аркамдан ээрчи” деди. 1988-жылы жумуштан келип эле ошол кишинин элеси берилди. Анын артынан ээрчип олтуруп, көз булакты таап келдим.

 

Таң калаарлык окуялардын күбөсү болгом. Эсимде калганы мазарга барсам (Нылды ата), бир жаш бала келди. Ал учурда 88-жылдары кол менен тигилген кийимди чанда киер элек. Сакалдары ар-ар жерден өскөн адам. Кийими колго тигилген экен. Жанымда балам бар эле. Тиги жаш бала айтып жатат: «Бул жерде 7 олуя бар» деп. “Сен ушулар менен сүйлөшөсүңбү?”,  десем, «жок, бул жерде 7 олуя бар, үчөө биздин тилде» деди. Анан баягы баланы чай ич десек да ичпей, нан же десек да жебей койду. Анан мындай баса берди. Бир убактан кийин балам айтат:”Ата жанагы кишинин көзүн көрдүңүзбү?”, – деп. “Жок, эмне болгон экен?”, десем, “кареги жок, көзү бопбоз экен”,  деди. “Койчу, эмне сокурбу?” деп эле, артынан жүгүрдүм. Артынан көз булакты көздөй бастым, баягы киши жок. Жүрөгүм шуулдап коркуп калдым. Көрсө, Шаркыратма мазарынын ээси мага келген экен да. Эми ушуларды кез-кезде аянда көрөм.

Арбактар жөнүндө маалымат

Арбак дейин десем менин аялым, апам өлдү ушуну эңсейм. Көрө албайм. Мазардын ээлерин кандайдыр бир тирүү жандар го деп ойлойм. Ыйык адамдар жайга жатпай эле,  чыгып кетет окшойт.   Мен  Нылды атадагы эле олуяларды көрүп, арбак ушу го деп ойлойм. Арбактар ар дайым эле болуп келген. Алар Аллага жакыныраак. Булар намаз окуганда парз гана намаздарды окушат.  Былтыр 24 түндө мазарга барсам бир да ээлери калбаптыр. Быйыл 29да бардык. Дагы мазар бош. Биз 3 күн жаттык. 4- күнү кандайдыр бир жактан келе жатышты. Жашоосу окшош экен. Кайсы жерде чыр болсо ошол жерде болушат экен.

Арбактар жай гана мамиле жасашат. Ачуулануу деген жок.  Алардын курагы да, жынысы да билинбейт. Кайсы учурунда кайтыш болсо ошол жашы, мүнөзү ошол боюнча калат. Ар бир арбактын өзүнүн мүнөзү бар. М: Нылды ата өтө токтоо. Ойноо балдар ойноо мүнөзү менен калат. Арбак келгенде,  мага берилген аян боюнча,  бир жарык неменин ортосунда жүргөнүнөн арбак экенин мен ошондон билем. Жолукпаган жаңы арбак болсо, этиң дүркүрөп калат. Көнгөн арбак болсо, коркпойсуң деле.

Адамдарды коркутпаш үчүн алар  аяр мамиле кылат. Алардын сезими адамдан да өтө жогору болот.  Менин билишимче, музыканы алар абдан жакшы түшүнөт. Мен үчүн руханий дүйнө маанилүү. Анткени ал  жашоо түбөлүккө калат. Бул жашоодо “жакшы” менен “жаманга” бөлүнөт. Арбактар дүйнөсү менен дин  бир эле жолдо  го дейм. Арбак дагы намаз окуп, келме келтирет. Ал эми динде да булар бар. Адамдарга кыйынчылык болоордо арбактар далбастап калышат.

Алар адам менен параллель жашайт. Бирок  адамдарга көп аралашпайт, анткени таза жерде, башка мейкиндикте жашайт.  Бир эле арбак мейкиндиктин ар кайсы чекиттеринде жүрө алат. Негизинен арбактар жогорку жана кичи деңгээлге бөлүнөт. Бирок бирин-бирин абдан сыйлашат. Алар периштелер гана болушу ыктымал. Анан дагы арбактар узун чакырымды баса алат.

Арбактар үчүн сүйүнүү да, капалануу да жок. Адамдар үчүн болот. Эгерде бир жерде кыйынчылык болсо, алар  чогулушат. Ошондой эле, арбактар  ордо очокторун сыйлашат. Арбактардын адамдарды жакшы көргөнүн билбеймин, бирок Нылда ата мени менен дайыма бирге болот. Мен жээн болсом да мени кармады да. Алар менен сүйлөшүүгө тандалуу үчүн алынган адамдардын ишеними толук болушу керек.

Адамдарга сейрек кездешүүчү жөндөмдөр – Алланын амири менен. Эгерде адам арбактар менен сүйлөшүүгө тандалып, бирок баш тартса, анда ал жакшылык көрбөйт. Алдын ала сезүү –  Алланын өзүнүн берген керемети окшойт.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>