Ооган молдо

Маалымат алган: Жусупова Назира

Маалымат берген: Ооган молдо (мурда Өзгөрүш айылынын имамы болгон). Өзгөрүш айылы.

Жашы: 73

Убакыт: Апрель айы 2007-жыл.

16. «Кыргызчылык»  дегенди  кандай түшүнөсүз?

Ж. Кыргызчылык шариятта жок нерсе, бул эл арасына жаъы чыккан сөз. Кыргызчылык деп бу дубана, бакшы деп маселен Советтер союзу абдан доктурларга чейин коркутушкан эч кандай мазарларга бара турган оорулар болбосун, бүт айыкса да, айыкпаса да больницага камагыла дешкен. Мазарларга барбасын, айыкса да барбасын дешкен. Маселен молдо мазарга барып айыгып кетсе да жол берилбесин деген. Мисалы доктурдан айыкпай башка жактан айыгып кетсе ошол кыргызчылык да. Маселен мазардан айыга тургандар бар, алар мазарга барышса айыгып кетишет, ошону кыргызчылык дейт. Маселен  молдолор сүфф дешет да, мен сүфф дегенде менден эчтеке чыкпайт, каражат чыкпайт да, чыгаса жок да сүфф дегенде эле айыгып кетет, ошону кыргызчылык дейт.

17. Ислам менен «кыргызчылыктын» байланышы барбы?

Ж. Бар,  кыргызчылык  бул тээ Манас атадан мурун шаман дини болгон. Шаман азыр будда, бу ислам асмандан келген дин, ал эми будданы атактуу табып чыгарган. Исламды болсо адам чыгарган эмес, асмандан келген дин, айырмасы ошол. Ал эми байланышы экөөнүн тең окуусу жок, маселен будданын окуу болгон эмес. Бир күнү туруп эле, кызматтагылар, соттор ооруп калат нерв болуп турган жеринен дайыны жок болуп ооруп калат. Доктурга барса билбейт, диагноз кое албайт, анан кийин эле кыргызчылыкка өтөт да, айырмасы ошол да. Ислам динине 114 сүрөө болуп бир китеп болуп түшкөн, ал эми шаман динине китеп түшкөн эмес, мындай эле периште, арбак, Рух деп коет, ошолор көрүнөт, ошолор шаман дини, көзүнө көрунгөн менен ээрчийт. Ал эми курандыкы таптакыр башка.

18. «Шайык» деген сөздү кандай түшүнөсүз?

Ж. Шайык деген сөздү бизче которгондо аксакал, карыя деген сөз. Бул сөз арабдардын сөзү. Мааниси көптү билген дегенди билдирет.

19. Мусулман деген эмнени түшүндүрөт?

Ж. Мусулман деген сөз «мусли»,  «иман» деген эки сөздөн турат. Мааниси момун жана мусулман, ислам дининин ичиндеги момун деген сөздү билдирет, момун деп эч кимге жамандык кылбаган, колунан да, аягынан да көзүнөн да, тилинен, оозунан да эч жандарга жамандык кылбаганды момун дейт. Эми ошол момун мусулман дини менен бириксе мусли иман дейт. Экөөн тең бириктирген адам дегенди түшүндүрөт. Маселен мени мусулмансыңбы десе мен Ооба, мусулманмын дейм, ал эми мааниси эмне дегенде мен «эч кимге жамандык кылбайм жана мусулман дининдемин» деп жооп берем.

20. Мазарларга сыйынууга көз карашыңыз кандай?

Ж. Экөө бир эле нерсе, түбүисламга кошулат, маселен орустан жаш бала туулат, кытайдан деле жаш бала туулат, бизден деле кыргыздардан деле туулган жаш баланы мусулмн дешет, ыймандуу дешет. Ал эми чоъойуп жумушка жарап, тили чыккандан кийин, ыймандуу эле бала кытай болсо ал өзүнүн тиричилигине үйрөтөт маселен исламда ит арам делсе Кытайда итти жешет, ал эми ислам дининде чочко арам делсе орустар чочкону жешет. Ыймандуу болуп төрөлгөн балага чочконун этин жегенди үйрөтүшөт, тигилер итти жегенди үйрөтүшөт башкалар дагы башканы үйрөтүшөт, кийин чоңойгондон кийин тарбияга жараша имандан чыгып кетет. Мазар бул исламга жатат.

21. Ыйык  жерлерге сыйынуу боюнча  куранда маалымат барбы?

Ж. Мындай да, маселен менин бир тилегим бар, аны айылдагы ар жерден сурасам бербейт, кудайдан сурайм да бербейт. Үйүмдөн сурайм бербейт, мечиттен сурайм бербейт, эми каяка барам мазарга барып көрөйүнчү дейм, мазарга барсам берди, бербей жүргөн тилегимди ошол жерден берди. Анан айткан экен биржерден берет, бир жерде эле отура бербе, кыдырып жүрүп ар жерден сура дейт, кудайдын өзүнөн сура дейт мазарда туруп. Тээ Кытайга барсаң да кудайдан сура, акыры бир жерден берет. Ошон үчүн  мазардын зыяны жок.