М. аба

This post is also available in: Англисче, Орусча

[Бул интервью Жалал-Абад аймагында 2009-жылы Айгине тарабынан жүргүзүлгөн изилдөөлөр убагында алынган жана бул аймак боюнча 2010-жылы жарык көрө турган китепке камтылат]

М. ава, 65 жашта, Аксы району, Ак-Суу айылы, Котур-Булак ыйык жери

Тиричилигибиз мазардын жанында өтөт

Котур-Булак жөнүндө айтып кетсем мындай: Бул жөнөкөй булак эмес, сүрү аябай күчтүү. Кеч калганда биз бул жерден жалгыз-жарым өткөндөн коркобуз. Бул булактын Жаңы-Талап жашоочуларына гана эмес, кошуна айылдарга да пайдасы чон. Пайдасы чоң дегенимдин себеби, айылда бала-чака жылаңайлак эле жүрө беришет да, буттарын чөп тилет, ал жерге чаң кирет дагы, ырбап жарага айланып кетиши мумкун. Бул жерде чымын-чиркей деген көп, чиркей чагып деле жаратка айландырып жибериши мүмкүн. Тиричилик ушундай, күнүгө жуунганга шартыбыз деле жок. Айда, жылда бир жуунуп коебуз. Мына мындай шартта бала-чакага жарат-журат деген нерсе да көп чыгат. Ушуга окшогон ооруларга ушу булактын суусу эч кимге айтпас дары. Дары-дармек деп акча коротпой эле, ушул булактын суусун алып барып алып эле тез-тез жууй берсе, «сен көр, мен көр» айыгып калат. Мына балам, бул булактын касиети ушу.

Мазарга келгенде тартипсакташ керек. Дарактарынын бутактарын сындырбаш керек. Котур-Булактын камышын, чөптөрүн эч ким оруп албайт. Жолдун үстүн орсо болот, ал эми жолдун алдына, булактын жээгиндеги нерселерге тийбеш керек. Мындан 5-6 жыл мурда бир мындай нерсе болду. Бул айылдын бир баласы бул жерде дарактын бирин кыйып койгон экен. Кыйгандын эртеси уйкудан турса, оозу бир жагына кыйшыйып калган. Анан алар кайра ушул жерге кайра-кайра келип, Кара-Кыз энеге да барып жүрүп, бир кыйла убакыттан кийин өзүнө келтиришпедиби. Азыр ал балалуу-чакалуу болуп калды. Буга окшогон ыйык жерлердин ыйыктыгы мына ушундай. Ал жердин бир нерсесин сындырып, же бир туура эмес иш жасап койсо, тескери таасирин тийгизиши мүмкүн. Ал эми ал жерлерге сыйынып, зыярат кылып жүрсө, мындай ыйык жерлердин элдерге болгон жардамы аябай чоң. Мисалы, айтып кетсем мындай да: тигинде агып жаткан сууга жарат-жураттарды жуумак түгүл, чөмүлүп жатып алсаң деле пайда болбойт, ал эми бул жердин суусуна жуундуруп койсо, бүт оору деген нерселер жоголуп, адамдын ден-соолугу жакшы болуп калат. Мына ушундай.

Биз кичинебизден тартып эле ата-энебиз менен кошо ошол жерлерге барып сыйынып, ошол булактын суусун колдонуп жүргөн адамдарбыз. Биз атайылап барбасак деле, күнүмдүк тиричилигибизде ошол булактын жанынан жок дегенде бир күнү эки жолу өтүшкө туура келет. Мал-кел карап чыга каласың. Аерге барсаңар, ошол булактын тегерек-чекеси бүт элдердин үлүш жерлери. Ал жерлерде эртели-кеч, жаздыр-күздүр элдер иштешет. Ошентип бул булакты айланып, тегеренип эле биз жүрө беребиз. Ошондо нары-бери өткөндө жөн өтпөстөн, жок дегенде куран окуп коюп өтөбүз. Сүрү чоң. Сайдын ичи да. Бир аз күүгүм кирип кетсе, ал жерде ак теректер шуулдап, деги эле сүрдүү.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>