Бегалиев Муктар

Бегалиев Муктар, 90 жашта. Талас району, Жонарык айылы

Кыргыздын улуттук тамак-ашы элдин турмуш-шартына жараша болгон. Мисалы, алыс чыга турган болсо көп убакытка чыдай турган тамактарды жасашкан. Эжигейди жасашкан. Эжигейди жасоо үчүн малдын сүтүн чогултушкан. Ал сүткө ууз кошуп, уютку кылышкан, б.а. козунун жумурундагы уюп калган уузду сүткө кошуп, айран кылып уютуп, анан аны казанга куюп таң атканча кайнатышат. Мен билип калдым, апаларыбыз көп саатка чейин кайнатып жатышчу. Анан ал тарам-тарам болуп сапсары болуп чыгат. Ал жол жүргөндө чирибейт, бузулбайт. Ал кезде элдин жакшы шарты болгон. Көчүп баратканда мен көрүп калдым, мага жакшы ат мингизишкен. Анан көчүп өзөндү өрдөп жөнөгөндө өзөндүн этегинен жолуккан эл, айран, сүт, кымыз алып чыгып, “Көчүңөр байсалдуу болсун!”, – деп  айтып турушчу. Эгерде эчтеке алып чыкпай коюшса, а кезде уят болсо керек да. Ошентип тээ жайлоого, тоонун башына барганга чейин эл тосуп чыга берген. Бул элге салт, нарк болгон экен. Жол жүргөндө эт бышырып, аны жайып, гүлазык кылып алышкан. Эт ным бойдон турса ачып калат, ал эми ачып калган эт, ачып калган оокат адамга зыян, оору кылат деп этти кургатышкан. Алгач этти бышырып, анан чыгдандын үстүнө коюп кургатып алышкан. Чыгдан деген – боз үйдөгү керегенин сыртына каптай турган нерсе, этти ошого жайып алышкан. Ошондой эле боорсок, каттама, жапкан нан даярдап алышкан. Жапкан нанды камырды анча-мынча ачытып туруп, казанга жаап, сыйрып туруп бөлүп коет. Көмөч нан жасашкан, ал отко какталып жасалат. Ал азыркы нандай эмес, абдан даамдуу болгон. Казанга кактайт, анан чокту жазып коюп, ага дагы кактайт. Ысытып, кургатып, жакшынакай кылып бышырып алышкан. Орустар келип ошол нанды жегенде абдан тамшанышчу. Токтогон жеринен дасторкон жасап, ошолорун жешкен. Той-томолок бергенде күрүч басышкан, чоң казандарга даярдашкан. Талас Жамбылга жакын да, ал жакта өзбектер көп болгон. Тойго алар келип калса, күрүчтөгү эттерин чогултуп, каптарына салып алып кетишчү. Ата бул, а деп эле алып кетип жатышат десе, булар алабыз деп келишкен, алып кете беришсин деп коюшчу.

 

Leave a Reply

Your email address will not be published.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>