Олобо

Турдумамбетова Бүбүзайра, 62 жашта, жумушчу, Түп району, Сары-Тологой айылы

28.02. 10 Убакыт:15:23
Улуттук тамак-аштар. Өпкөнү кекиртеги менен эч жерине бычак тийгизбей чыгарып, сууга салып туруп үйлөй берсе, өпкө көөп чыгат. Ага сүт менен сары майды жылытып туруп, утур үйлөп куя берсе, жок дегенде 5-6 литр батат. Аны бышырсаң куйрук майдай болот, жегиликтүү, жумшак болот, аны олобо деп коет. Курут деп коет, аны сүзмөдөн жасайсың. Оромо деп коет, камырдын ичине фаршты салып ийип, май менен, картошка менен аралаштырып, касканга бышырып жасайт. Көмкөрмө дейт, камырды казанга бышырасың.

Эржанова Үмүт, 56 жашта, колхозчу, учурда дүкөнчү. Түп району, Түп айылы.
04.04.2010 Убакыт: 11:40-12:10
Улуттук тамак-аштардан, мисалы, быжы, олобо бар. Олобону койдун өпкөсүн бычак тийгизбей жакшынакай кылып союп алып, аны чарага салып үйлөп, ичиндеги канын кетирип туруп, койдун, эчкинин сүтү болобу, же уйдун сүтү болобу, иши кылып сары майдан аралаштырып, туз салып, жылымык кылып эритип туруп, анан өпкөнү улам үйлөп куя бериш керек, балким чоң өпкө болсо 4, кээде 5 литрге чейин батат да. Улам үйлөп туруп куя берет. Ошол куюлуп бүткөндө өпкө аппак болуп, чоң болуп калат. Анан сүт батпай калганда, эттен кесип алып, өпкөнүн оозуна тыгып, жип менен байлап, өзүнчө казанга суу куюп, акырын бышырат. Аны 3-4 саат бышырат, кылдат чыгарып алып, баднаско салып коет, аны бир-эки сааттан кийин кесип алып жесе, аябай жегиликтүү, даамдуу, жакшы болот. Илгертен келаткан улуттук тамак. Сүттү чийки бойдон деле, сары май кошуп, аралаштырыш керек, аны лейка менен куят. Кошкон май деп коет, аны буудай талкандан жасайт, азыр бал аралаштырып калышты. Сары май аралаштырып, аны деле жылытып алып, бал менен сары майды аябай аралаштырып, талканга кол менен мычкып-мычкып, абдан аралаштырып коюп койсо, кышында жергиликтүү болот, кошкон май деп коет.

Анан көжө, аны деле айыл-апа, кошуналар менен жеп калдык. Аны деле ошол кышкыдан калган согумдун этинен, сүрсүгөн эттен, казанга салып, түркүн тамактарды, анан буудайды өндүрүп алып, аны да кошуп жасайт. Эмне болсо ошонун баарын кошо берет. Аны ноорузда жасайт. Уйлары туулганда ууз жасайт. Уузду саап алып, бир чарага салып, казанга салып, сууга эле бышырчубуз. Кесип жесең сырдай болот.
Аталарыбыз музоонун үстүнө сүт сыйпап, ооздоруна:
Астыга кетсең карышкыр алат,
Артка кетсең ууру алат,
Орто жерде жүр, – деп кылоолоп коюшчу. Ошентип ошондойлордун баарын көрчүбүз. Азыр деле кылоолойбуз. Оозуна адегенде туулганда сары майдан салып коем.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>