Түшүндүрмө сөздүк: О

This post is also available in: Англисче

А Б Д Ж З И К М Н О Ө П Р С Т У Ү Ч Ш Ы Э

Ойрот – калмактар – Россия Федерациясынын Калмак Республикасынын негизги калкы. Тарыхый булактарда жана адабияттарда ойрот, жуңгарлар деген ат менен да белгилүү. Б.з.ч. 1-миң жылдыкта Түндүк Кытайды, азыркы Монголиянын түндүк-чыгыш аймагын моңголдор, анын ичинде К-дын ата-бабалары мекендеген… 1758-ж. 1 млн.дон ашуун К-ды цин-манжурлар кырышкан. Кыргындан аман калгандары Волга боюна кетип, орус букаралыгын кабыл алышкан. Алардын айрым бөлүгү 1771-ж. Жуңгарияга кайра көчүп келишкен. Кыргызстанда Ысыккөл аймагынын түштүк-чыгышында орто кылымдагы ойроттордун бир бөлүгү – сарткалмактар сакталып калышкан (Кыргыз тарыхы. Энциклопедия. – Б., 2003. 213-б.).

Ойсул-Ата – кыргыздын каны, Орто Азияда жашаган элдердин түшүнүгүндө төөнүн пири, төөнүн ээси (Карасаев Х. Накыл сөздөр. – Б., 1995. 337-338-б.). Кыдыр алейсалам – Кыргыз адамы көбүнчө «алей салам» деген сөздү кошуп айтат. Араб тилинде «Алейхис салам» – ал кишиге тынчтык болсун деген мааниде. Кыргыздар «Кыдыр даарысын, Кыдыр колдосун, жолдошуң Кыдыр болсун» деген сөздөрдү кошуп айтат. «Кыдыр адамга жети жолу жолугат экен» деп, кол алышканда оң бармакты орой кармашат. Кыргыздын Кыдыры адамга бардык нерседен жардам берет. Ал чөлдө жүргөндөргө, бала тилегендерге, дөөлөт тилегендерге жардам кылат. А Кыдыр ак сакалдуу карыя кебетесинде жолугат. Кыдыр (Хызыр) курандын ичинде жок. Бирок аны пайгамбар катарындагы касиеттүү киши ордуна кармашат (Жогорку адабиятта, 289-б.).

Олжо (Олжо-буйлалуу болуу) – бул күтүүсүздүн табылган табылга, бирөөлөрдүн бергени. Талаа-түздөн тапкан буюм-кечелери, акча-тыйындары, таң-тамашалардагы мелдештерде, ууга чыкканда ж.б. жерлерде жолдуу кайтуусу (Акматалиев А.Кыргыздын көөнөрбөс дөөлөттөрү. – Б.: Шам, 2000. 186-б.).

Олжобай менен Кишимжан – кыргыз элинин кенже дастанынын аталышы. Дастандагы окуя кыргызда теңчилик орной элек мезгилдеги эки жаштын сүйүүсүнүн тегерегиндегилер тарабынан кабылданбай, ар кандай бут тосууларынын натыйжасында өкүнүчтүү аякталышын чагылдырат.

Олуя – араб.I. 1. араб. Аким, бийлөөчү. 2. Өтмө мааниси. Касиеттүү, ыйык, көзү ачык. Олуя. II. 1. Барып турган мыкты, баарыдан артык (Карасаев Х. Өздөштүрүлгөн сөздөр: Сөздүк. 1986. 215-б.).

Орозо – зат. Мусулман дининдегилердин кудайга сыйынуу иретинде отуз күнү күндүзү тамак ичпөө тартиби. (Жогорку адабиятта, 472-б.).

Остеопат – адамдын денесиндеги ооруларды эч бир жабдыктын, прибордун же таблетканын жардамысыз, колу менен гана аныктап, дарылай турган догдур (http://www.gynecolog.su/manual.phtml?idү1).

Очок – зат. Казан асууга ылайыктап жерден оюлуп, же таш тизип жасалган кемеге, же кирпич коюп жасалган от жагуучу жай (Кыргыз тилинин түшүнд. сөздүгү. – Ф.: Мектеп. 1969. 476-б.).

Leave a Reply

Your email address will not be published.