Эмне үчүн шам жагылат?

This post is also available in: Англисче, Орусча

[Бул текст “Кыргызстандагы мазар басуу: Талас тажрыйбасынын негизинде”

(Бишкек: Айгине, 2007) китепте жарык көргөн]

Эмне үчүн шам жагылат?

Бүбү Кожобекова Бурул:

– Менин түшүмө аян кирген, ошон үчүн шам жагып калгам. Түшүмдө тиги дүйнөгө барып калыптырмын. Бир киши көк желкемден кармап алып эле бир бөлмөгө киргизди. Кирсем ичинде 3 дагара толтура акыр-чикир туруптур. Бир дагарасында семичканын кабыгы, экинчи дагарасында столдо кала турган калдыктар, үчүнчү дагарасында ыпырынды экен. Анан ошол киши мени ушулардын баардыгын жейсиң деп башымды матырып жатыптыр. Биринчи дагарага алып барды, семичканын кабыгын жейин десем тамагыма такалып калды. Анан тиги киши мага: «Көрдүңбү ушунун бардыгы күнөө болот» деди. Анан мен өзүмчө ушунча күнөө кылсам керек деп ойлоп койдум. Ошентип дагаралардагылардын эч бирөөсүн жей алган жокмун. Анан Алла Таалам жок го, көрүнбөйт го деп ойлонуп коем. Ошол киши суракка алгыч киши экен. Анан мага «Сен оюңда Алла Тааламды көрбөйм деп жатасың, мен сага көрсөтөйүнбү» – деди. Мен болсо көрсөтүңүзчү дедим. Анан тиги киши асманды карасаң деди. Мен асманды карасам, кадимки биздин көпкөк асман, булуттар. Тиги киши кайра колу менен күн чыгыш жакты кармап, сыдырганда экинчи асман көрүндү. Ал жактан да Алла Тааламды көрө алган жокмун. Экинчи асманда жылдыз, ай, күн бар экен. Тиги кишиге жылдыз, айларды көрдүм десем, дагы көргөн жок турбайсыңбы деп үчүнчү асманды ачты. +чүнчү асманды ачып жиберсе жалын, тим эле күйүп турган от экен. Ай деп бакырып жиберсем, кайра шарт деп жаап жиберди. Үч асманды тең жапкандан кийин мен өзүмчө эле үчүнчү асман от экен, экинчиси асман, ай-жылдыз, биринчи асман ай-булуттар экен деп жатыптырмын. А тиги киши «көрдүңбү, Алла Таалам ушинтип от болуп күйүп турат» деп мени таасирленткен үчүнчү асман жөнүндө айтып жатат. Ошол жерден чочуп ойгонуп кеттим. Ошндон кийин шамга зыярат кылып сыйынып калганмын. Ошон үчүн шам жагып, анан зикир чалып, жар салмайынча алымсынбайм. Анан шам да от болуп күйөт, ошого жалынып-жалбарып, кагылайын Алда, ушул 7 шамды бүгүн ниет коюп жасадым. 7 шамдын арты менен зыяратыбыз кабыл болсун дейм. Айталы, бирөөнүн үйүн тазалаганы барсам, 7 шамды ушул үйдү тазалаш үчүн жагып жатам деп атайм. Шам от болуп, анан чок болуп күйгөндө «кагылайын Алла, айланайын Алла, бүгүнкү күн кудайдын улук күнү» деп, куран окулуп бүткөндөн кийин ат арбактарды чакырып туруп: «Ушу пендемдин үйүн тазалаганга бүгүндөн баштап уруксатыңды бер, Манас атам ушул үйдү колдогонго уруксатыңды бер, Умай энем ушул үйдү бүгүндөн баштап ысырыктасын, анан ысырык салгандан кийин ушул үй жеңилдесин, мындан ары ушул үйгө ырыс-кут кирсин, дасторконго береке берсин» – деп бүт бөлмөгө кирип, сүф-сүф деп дем салам. Ортодо болсо шам күйүп турат, ошого барып жалбарып жалынам: «Кагылайын Алла, бүгүндөн баштап ушул үйдө кырсык токтосун, бүгүндөн баштап каргыш тийбесин, ушул 7 шамдын аркасы менен кырсык болсо чыгып кетсин, илешкер болсо чыгып кетсин, жүк болсо чыгып кетсин, дубасы болсо дубасы чечилсин деп ыйлактап, жалынып дем салгандан кийин ошол үй тазаланып калат. Шам күйүп бүкөндөн кийин куран окуп, ат арбактарга ыраазычылыгыбызды билгизип «кагылайын Алла, сен от болуп күйдүң, ушул үйдү колдой көр, ичиндеги жашоочулардын иши алдыга жүрсүн, бактылары ачылсын, ар дайым дөөлөттүү үй болсун, алган акчалары өздөрүнө буйрусун деп Алла Таалама жалынам. Жалынып бүткөндөн кийин кулдугум бар деп 3 жолу айткандан кийин Алла Таалам менин сөздөрүмдү кабыл кылгандай сезем. Себеби өзүм да аябай жеңилдеп калам. Жеңилдегенден кийин эле кабыл болду дейм. Ошентип «Оомийин» деп кетип калам, болгону жарым саатта тазалап бүтөм. Анан ошол күндөн баштап ошол үйдөгү жашоочулардын иши шыр эле жакшы болуп кетет, 7 жылга чейин жакшы жашашат. Биринчиден, үйдү тазаласа адам өзү ооруга чалдыкпайт, шамды мен түшүмдө аян көргөндөн кийин жагып калбадымбы. Күйүп аткан от Алла Таалам өзү экен. Шамды жагып анан зикир чалып жар салам, ансыз болбойт.