Кудушева Анаркүл шам жагуу жөнүндө

[Бул интервью Талас  аймагында 2005-жылы Айгине тарабынан жүргүзүлгөн изилдөөлөр убагында алынган. Биринчи жолу жарыкка чыгып жатат]

Кудушева Анаркүл, жашы – 46, Өзгөрүш айылы:

Шам жагуу ырымга киреби?

– Ооба, ырымга кирет. Шамды мен шаршемби күнү түнкү бирде гана жагам. Анткени түнкү бирде шайтан, илешкерлер жок болуп, периштелер жүргөн убак болот. Шам жагып жатканда тынчтык өкүм сүрүш керек, жолдон адамдардын, машиналардын жүргөнү угулбашы керек. Анан ага чий керек, ар адам узундугун ар кандай кылып жасайт, мен өзүм 50 смдей кылып алам.   Анан ага кадимкидей эле пахтаны оройм. Аны да даарат менен жасайм, өзүмдүн актыгым бар, аны жазып алам. Пиялага топурак салып, анан 21 чийди тигем. Анткени мен 21 касиетке арнап 21 шам жагам. 7 шам менен жетпей калышы мүмкүн,  ошол үчүн мен 21 шам тигем. Пахтаны чийге ороп жатканда,  ичимден жакшы тилектеримди айтып оройм. Ороп бүткөндөн кийин сары май менен майлайм. Чийди улам майлап,  пиялага тиге беребиз, шамдардын бардыгы тигилип бүткөндөн кийин,  куран окулат. Анан шам жагаардын алдында сөзсүз жыт чыгаруу керек, 7 оймо жасап коюш керек. Эгерде май жок болсо, 7 мөшкө жасап койсо деле болот.

–  Мөшкө дегенди кандай түшүнсө болот?

–  Бул 7 оймо катары жасалат. Камырды жууруп туруп, аны жука кылып жайып,  казанга эле бышырып коюшат. Ошол 7 мөшкөнү же 7 оймону жерге коюп, куран окуйбуз, биринчи Алла Таалага баштайбыз, анан 18 миң ааламга, 70 пайгамбарга, Иса пайгамбарга, Ибрагим пайгамбарга куранды арнап окуйбуз, анан кийин 7 атасын атап куран окуйбуз. Куран окулуп бүткөндөн кийин биссымылда деп шамды күйгүзөбүз. Алла Таала шаршемби күнкү шамды бере көр, ушул турган пендеге эм кыла көр, ушул шам менен билгизе көр, сездире көр деп туруп жаңы күкүрт менен шамды жагабыз. Эски күкүрттү колдонгонго болбойт. Келгендерге жаңы күкүрт ала келгиле дейм, мүмкүнчүлүгүм болсо өзүм алып келем, жарык өчүрүлөт. Анан:

Лай лоху иллаллох,

Мухаммед расуллох, – деп келме келтирип шамды жагам. Анткени мага аян берилген дайыма шам жагаардын алдында

Лай лоху иллаллох,

Мухаммед расуллох, – деп айт деген. Жалпы шамдардын баардыгын күйгүзгөндөн кийин кулдук уруп, Умай эне, Батма Зууралар колдосун деп ичибизден жакшы тилектерди айтып отурабыз. Анан шамдын убагында мага айтыла берет, мен шамга катышып отургандарга айта берем. Ичиңде мындай бар экен, бутуң мындай болгон экен деп айта берем. Анан арбактар ыраазы болуп жатат деп, бата кылгыла деп бата кылдыртам. Шам бүткөндө да жакшы тилектерди айтып, кудайга кулдук уруп, көрсөткөнүңө шүгүр, сездиргениңе шүгүр деп тобо кылып, куран окуйбуз. Куран окулуп бүткөндөн кийин жарыкты күйгүзбөй караңгы боюнча калтырып коебуз, анан мен катышып отургандардан эмне сурооңор бар деп сурайм. Ошондо катышкандар суроо берсе жооп берем, ал эми жарыкты күйгүзгөндөн кийин мен транстан чыгып кетем да, анан айта албай калам.

Шам жагылып бүткөндөн кийин анын топурагын, күлүн эмне кыласыздар?

– Шам күйүп бүткөндөн кийин,  анын күлү калат, аны биссимиллахир рахим деп жалайбыз. Алла Таалам эм кылсын, айтылган жакшылыктар аткарылсын, жылдан аман-эсен чыгалы деп чекебизге сүртөбүз, жакшы адамдар менен жолугушуп жүрөлү деп алаканыбызга сүртөбүз, бата кылып туруп ниетибиз кабыл болсун дейбиз. Карап отургандардын баары келип, ушундайды аткарышат. Анан калган күлдү очогубуз үзүлбөсө экен, ушул үйдөгү адамдар аман болсо экен, шамда отургандарды Алла Талам аман койсо экен деп очокко таштайбыз. Ал эми топурагын болсо Умай энеге багыштап, куран окуп тебеленбеген жакка төгүп, үстүн жаап коебуз.

– Кандай адамдарга шам жагасыз?

–  Мисалы. төрөбөгөн аялдарга, жолу болбогон адамдар да келишет. Шамды негизи мен 3 жолу жагам, адамдарга 3 жолу шам жаккандан кийин гана шыпаа болот.

Демек сиз бир адамга 3 жолу шам жагат турбайсызбы?

–  3 жолу жакканы болот,  анан 1 жолу жакканы болот. Оорусуна карайм, эгер оор болсо 3 жолу, жеңил болсо бир жол шам жагам. Анан менин түшүмө аян берет, ушул адамга дагы жагасың дегенде гана шам жагам.

Шам шам жагуу кандай максат менен аткарылат?

–  Жакшылык тилөө, адамдардагы шайтандарын кууп салып, жакшылык жакка алып баруу, ыйманы жок адамдарды ыймандуулукка келтирүү, ооруулардын көп дарттары айтылат. Кандай жол менен айыгат ошолор да айтылат, мисалы кээ бирөөлөр мазарларга барганда шыпаа болушу мүмкүн, кээ бир адамдарга куран тийбей калат ошолорго куран окутса жакшы болушат. Шамда жүрөгүм менен сезем, анан эки кулагыма да шыбырап турат. Шамды тигээрде ак кийинип отурам, катышуучулар да даарат менен башында жоолугу менен отуруш керек, менден башка эч ким сүйлөбөш керек, бирок жүрөктөрү  менен ичинде келме айтып отурушат. Шамдын атайын белгилери болот; эч кандай сүйлөбөйсүңөр, Аллага ниетиңерди берип ишенгиле, тилегиле, сурангыла дейм, ошончолук тиленсеңер,  шам да ошончолук жакшы түшөт. Ал эми кээ бирөөлөр сынап келишет, сынап келгендерге сынагандай белги түшөт.

Шам жагууда кандай курал буюмдар колдонулат?

– Чий, пахта, сары май, пияла, топурак,  анан ак мата, тесмени болсо жөн эле жерге коюп коем. Кокус шам жагууда кыргызчылыгы бар, а жолго түшкөн адамдар болсо, мен тесмени тартып отурам, анткени экөөбүздүкү кагышып кетпесин үчүн, анда да кара жин, ак жин бар, менде да бар. ошолор алмашып кетпесин деп өзүмдү коргоп турам. Ал эми андай адамдар жок болсо мен колдонбойм, жөн эле жерге коюп коем.

Шам жагуу– бул колдоочулардын жардамы менен адамдардагы шайтандарын кууп чыгуу, ыйманы жокторду ыймандуулукка алып келүү, орулуулардын дарттарын билүү.