Анарбекова Бүайша шам жагуу жөнүндө

This post is also available in: Англисче, Орусча

[Бул текст “Кыргызстандагы мазар басуу: Талас тажрыйбасынын негизинде”

(Бишкек: Айгине, 2007) китепте жарык көргөн]

Бүбү Анарбекова Бүайша:

– Мазарга бараардын алдында үйдөн 7 чийди дайындап аласың. Анан мазарга барганда ошол жерден чийге пахта ороп, пахтаны майлап коюу керек. Анан кичинекей чыныга күл салып, ошол күлгө 7 чийди сайып коюу керек. Андан кийин 7 шамды оттук менен күйгүзүш керек. Ошол 7 шам күйүп бүткөнчө ичиңден тилек тилеп, кудайга жалынуу керек.

– 7 шам жагуу кандай максат менен аткарылат?

– 7 шам жакканда шадырап пирлер, колдоочулар кирип келет. Шам – бул арбак, ар бир шам – арбак. Анан арбак өзүнүн кишилеринин керектүүсүн чакырат. Анан шам жагып жаткан адамдардын оорусун ошол шам аркылуу билсе болот, шам көргөзөт. Ар бир шам айтат, «Ай сенин мындай колдоочуларың бар экен, сен мындай оору менен ооруп жатыпсың, сага бул арбак таарынып жатат» деп билдирип коет.

– 7 шамды кайсыл жерден жагуу керек?

– Шамды ар бир үйгө деле жакса болот, үйдөн жаккан учурда ошол үйдүн тагдырын толук билсе болот. Шам – арбак деп атпаймынбы бүт нерсени айтып берет. Шам жагып жаткан адамдын же шам жагылып жаткан үйдүн тагдырын айтып берет. Максаты адамдын же үйдүн тагдырын билүү максатында жагылат.

– 7 шам кайсыл учурда жагылат?

– Жума түнү жакса аябай жакшы болот. Анткени ошол түндү арбактар түнү деп коюшат. Бейшемби күнү кечки саат 10 до, экинчи күнү кечки убакта жакса болот.

– Күндүзгү убакта жакканга болобу?

– Күндүз мазарлуу жерлерде гана жагылыш керек.

– 7 шамдан ашык же кем болсо болобу?

– 7 ден 9 га чейин деле жагылса болот. Тогуздун бирөө кудай деп коет, бирөөсү болсо өзүңдүн колдоочуларың.

– 7 шам жагуу ырымына кимдер катышат, бул ырымды кимдер аткарыш керек?

– Бул ырымга катышкандар ар кандай адамдар болушу мүмкүн. Мисалы, ооруп келген адам болсо ал жалгыз келип эле жагып кетет. Же болбосо ак жолдуу адамдар чогуу келип эле бир жагып кетишет. Эгер 5-6 адам чогулуп келип 7 шам жакса, анда ошол шамды жагып жаткан адамдардын бардыгынын тагдыры айтылат. Бир эле адам жагып жаткан болсо ошол эле адамдын тагдыры көрсөтүлөт.