Садага чабуу

This post is also available in: Англисче, Орусча

[Бул текст “Кыргызстандагы мазар басуу: Талас тажрыйбасынын негизинде”

(Бишкек: Айгине, 2007) китепте жарык көргөн]

Садага чабуу деген эмне?

Бүбү, шайык Чоңмурунова Чачыкей: Садага чабуу – бул ооруп же сыркоолоп жаткан адам өз жанынан мал чыгарып, аны союп этин элдерге таратуу менен элдерден бата алуу, кудайдан өз ден-соолугун тилөө.

Садага чабуу эмнеге аткарылат?

Чоңмурунова Чачыкей:

– Бул ырымды тиги ооруган адам жакшы болуп кетсин деп, аман-эсен сакайып кетсин деген максат менен аткарышат. Оорулуу адам сакайыш үчүн жасалган ырым болуп эсептелет.

– Бул ырым-жырымдын кандай өзгөчө шарттары бар?

– Мында малды бир эле жолу тегеретиш керек, ал эми ошол малды садага чапкан адам ошол малдын этин жебеш керек. Андан башка дагы шарт боюнча оорулуу адам кыбыланы карап туруш керек, анан малга куран окулуп бүткөндөн кийин, эл оорулуу адамга бата бериш керек, малды мууздаардын алдында сөзсүз бата алуу керек.

– Ошол садага чабыла турган малды ким чыгарат?

– Оорулуу адам же анын үй-бүлөсү чыгарат.

– Койдон башка дагы майда жандыктарды садага чапканга болобу?

– Жок, шарты боюнча канаттуу жандыктарды садага чабууга болбойт. Андан тышкары садага чабылган малдын жашы 6 айдан жогору болуш керек. Ошондой эле оорулуу малды садага чапканга болбойт.

– Ал эми бул ырымды аткаргандар жана катышкандар кимдер?

– Оорулуу адам жана ак жолдуу бүбү адам катышыш керек. Анан ошол койду тегеретип, кармап бергенге бир эркек адам керек, ошону менен үч адам катышат.

– Бул ырым азыркы убакта аткарылабы?

– Ооба аткарылат, эгер садага чаба турган малды тапса аткарат. Садага деген \лб\й калсын, жан аман калсын дегенди билдирет.

– Бул ырымды аткаруу үчүн канча убакыт талап кылынат?

– Садага чабуу ырымы 5 мүнөттүн ичинде эле аткарыла турган ырым.

– Ушул ырымдын тарыхын же ушул ырымга байланышкан уламыштарды билесизби?

– Эми бул ырым-жырым кыргыз кыргыз болуп пайда болгондо эле жаралган. Илгери кыргыздар койдон башка чоң малдарды садага чабышкан.

Leave a Reply