Түп району

This post is also available in: Англисче, Орусча

[Бул текст “Ысык-Көлдөгү ыйык жерлер: касиет, зыярат, өнөр”

(Бишкек: Айгине, 2009) китепте жарык көргөн]

1. Ак-Таш мазары

Сары-Тологой айылы

Кароолчусу жок

Мазардын түрү – топ бактар жана булак. Сары-Тологойдун чыгыш тарабында айылдан 4 чакырым алыстыкта жайгашкан. Чоң талдар өсүп турат. Жанында күркүрөгөн суу өтөт. Суунун күчү тегирмендин ташын тегерете алган кара суу. Мазардын өзүнүн турган жери -капчыгайдын ичи. Үстү, оң жагы дагы, сол жагы дагы – айдоо аянты.

2. Алма мазары

Ысык-Көл айылы

Кароолчусу жок

Мазардын түрү – бир түп алма. Гагарин көчөсү менен күн батыш тарапты көздөй болжол менен 5-6 чакырым аралыкта жайгашкан. Ал жол токойду көздөй алып барат. Токойго кире бербей, оң жакта чычырканактын ортосунда жалгыз алма багы бар. Ошол бакты Алма мазары дешет.

3. Бугу-Эне мазары

Арал айылы

Кароолчусу жок

Мазардын түрү – жыгач менен курчалган кичинекей төрт чарчы жер. Арал айылына бурулган жолдун оң жагында кашар бар. Кашардын артынан Ак-Марча коктусу башталат. Коктуга киргенде 100-150 метр аралык басып өткөндө кичине төрт чарчы жер жыгач кашаа менен тозулуп турат. Ошол жерди мазар дешет.

4. Бугу-Эне мазары

Токтоян айылы

Кароолчусу жок

Мазардын түрү – топ талдар. Токтоян айылынын түндүк чыгыш тарабында Жал арыктын жээгинде жайгашкан. Айылдан 700-800 метр алыстыкта турат. Мазардан анча алыс эмес жерде токой талдар өсүп турат. Тегереги ээн талаа, эч нерсе жок.

5. Булак мазары

Сары-Көл (Михайловка) айылы

Кароолчусу жок

Мазардын түрү – булак, сары тал жана чычырканак. Сары-Көл айылынан дачаларга кеткен жол менен жүргөндө, 700-800 метр аралыкта жайгашкан. Сары-Көл айылынын дөңүнөн түшүп, экинчи көпүрөнүн күн чыгыш тарабында, тоонун боорунда жайгашкан.

6. Долоно бир мазары

Долон айылы

Кароолчусу жок

Мазардын түрү – 8 түп долоно бактар. Долон айылынан Чолпон айылына кеткен жол менен Долон коктусуна кирип, эки айрылыш жолдон күн чыгыш тарапта болжол менен 300-350 метр аралыкта тоонун боорунда жайгашкан.

7. Долоно эки мазары

Долон айылы

Кароолчусу жок

Мазардын түрү – топ долоно бактар. Долон айылына кире бериште эле күн чыгыш тарапка бурулуп, болжол менен 3 чакырым жүрүп, талаага чыгат. Андан ары кокту башталат. Коктуга киргенде, сол жакта тоонун боорунда 500 метр бийиктикте жайгашкан.

8. Долоно мазар

Тасма айылы

Кароолчусу жок

Мазардын түрү – долоно бак. Тасма айылынын түндүк батышында 4 чакырым алыстыкта жайгашкан. Мазар адырдын так белинде бир түп жоон долоно түрүндө өсүп турат. Тегерегинде эч нерсе жок, кырка – кырка адырлар жайгашкан.

9. Дулдул мазары

Кичи-өрүктү айылы

Кароолчусу жок

Мазардын түрү – бадалдар. Мазар айылдын батыш тарабында, тоо кыркаларында, 2500 метр бийиктикте түндүк-батышында жайгашкан. Айылдан тоо кыркасына чейин 3 чакырым болот.

10. Жылуу-Булак мазары

Жылуу-Булак айылы

Кароолчусу жок

Мазардын түрү – таш жана булак. Жылуу-Булак айылынын четинде, кара жолдон 500 метр алысыраак тоонун этегинде жайгашкан. Булак жана андан тоону көздөй түндүккө карай 20-30 метр алыстыкта агым – боз, тешик таш жайгашкан. Таштын бийиктиги – 3 метр, туурасы – 4 метр, узундугу – 5 метр. Тегерегинде анча алыс эмес жерде төө куйруктар өсүп турат жана жөнөкөй таштар бар.

11. Көк-Булак мазары

Талды-Суу айылы

Кароолчусу жок

Мазардын түрү – өрүк, булак. Талды-Суу айылынын түндүк батышында 3-4 чакырым алыстыкта жайгашкан. Мазар тоонун боорунда Көк-Булак деген жерден орун алган.

12. Кайнар-Булак мазары

Корумду айылы

Кароолчусу жок

Мазардын түрү – булак. Корумду айылынын түштүк чыгыш тарабында, 500 метр алыстыкта жайгашкан. Булактын түштүк тарабы айдоо аянты болуп кетет да, калган жактары ээн талаа.

13. Карандыз мазары

Кутургу айылы

Кароолчусу жок

Мазардын түрү – терек, долоно, карагай жана алма. Мазар айылдын түндүк чыгышында, 3-3,5 чакырым алыстыкта жайгашкан. Мазарга жетпей баздар бар. Карандыз деп аталып калган себеби – илгери бул жерде карандыз деген дары чөп өскөн экен.

14. Муздак-Булак мазары

Кош-Дөбө айылы

Кароолчусу жок

Мазардын түрү – 4 көк терек, булак. Кош-Дөбө айылынан Арал айылына кетчү жол менен түз эле болжол менен 1-1,5 чакырым аралыкта жолдун күн чыгыш тарабында жайгашкан. Көк теректер булак суусу аккак түтүктү кармап турат. Түтүктүн үстүндө жазуу бар: «Суу өмүр булагы, таза сактап ичип туралы».

15. Өрүк мазары

Талды-Суу айылы

Кароолчусу жок

Мазардын түрү – өрүк, чоң таш. Талды-Суу айылынын түндүк батышында айылдан 1 чакырым аралыкта жайгашкан.

16. Өрүк мазары

Балбай айылы

Кароолчусу жок

Мазардын түрү – жалгыз өрүк. Бир түп өрүк Балбай айылынын түндүк чыгыш тарабында, 4-5 чакырым алыстыкта, таштуу асканын боорунда жайгашкан.

17. Өрүк мазары

Шаты айылы

Кароолчусу жок

Мазардын түрү – өрүк, булак, таш. Мазар айылдын 1 чакырым алыстыкта, күн чыгыш тарабында Кызыл-Тумшук деген жерде жайгашкан. Булак өрүктөн 20 метр алыс, жолдун карама-каршы тарабында турат. Жанында чоң кызыл түстөгү ташы бар. Таштын бийиктиги – 4 метр, узундугу – 7 метр, туурасы – 3 метр.

18.Өрүк мазары

Шаты айылы

Кароолчусу жок

Мазардын түрү – өрүк, булак, таш. Мазар айылдын күн чыгыш тарабында, 2 чакырым алыстыкта жайгашкан. Булак өрүктөн 20 метр алыс. Жанында таш бар. Таштын бийиктиги – 5 метр.

19. Өрүк мазары

Шаты айылы

Кароолчусу жок

Мазардын түрү – өрүк, булак. Экинчи өрүк мазарынан 100 метр аралыкта жайгашкан. Кара-Баткак деген жерден орун алган.

20. Сары-Булуң мазары

Сары-Булуң айылы

Кароолчусу жок

Мазардын түрү – четин тал, булак. Тогуз-Булак айылынан Сары-Булуң айылына бара жаткан жолдо, айылга 700-900 метр жете бербей, оң тарапта айдоо талаа бар. Талаа менен 100 метр барганда, эңкейишке түшөт. Эңкейиштин боорунда мазар тал, андан 10 метр ылдый булак жайгашкан. Маңдайында жалгыз там бар.

21. Чоң-Аралдык мазары

Көөчү айылы

Кароолчусу жок

Мазардын түрү – долоно бак, булак. Көөчү айылынын түштүгүндө, 500-800 метр алыстыкта жайгашкан. Тегерегинде коолор кетет. Коонун үстүнкү бетинде айдоо аянттары бар. Мазарга жакын жерде уй багылуучу сарай жайгашкан. Долононун бийиктиги – 3 метр болот. Булак долонодон 50 метр жерде алысыраак турат. Булактын диаметри 2 метр болот. Долоного карата булак түндүк батыш тарабында жайгашкан. Тегерегинде анча көп эмес камыш, чөп өсүмдүктөрү өсөт.

22. Чоң-Таш мазары

Чоң-Таш айылы

Кароолчусу жок

Мазардын түрү – чоң таш, жалгыз түп өрүк. Мазар айылдын түндүк батыш тарабында, тоонун этегинде, айылдан 300 метр алыстыкта жайгашкан. Мазардын өзү чоң агыш боз түстөгү таш. Таштын бийиктиги – 10 метр, туурасы – 9 метр. Таштын түштүк бети жылмакайыраак келет. Таштын үстү жагында, түбүндө жалгыз түп өрүк турат. Бийиктиги – 2,5 метр болот.

23. Чуңкур-Булак мазары

Ой-Булак айылы

Кароолчусу жок

Мазардын түрү – теректер, туз даамду эки булак, бадал. Мазар айылдын күн батышында 1 – 1,5 чакырым алыстыкта коктунун ичинде жайгашкан. Мазар 4 бөлүктөн турат: 1. Ата мазар – чоң терек жана туз дамдалган булак, 2. Эне мазары – үч ак тал жана туз булак, 3. Келин мазар – үч кара тал, 4. Бала мазар – топ бадал.

24. Ышын-Ата мазары

Фрунзе айылы

Кароолчусу жок

Мазардын түрү – бак, булак. Мазар Фрунзе айылынын түндүк чыгышында, айылдан ары 5 чакырым алыстыкта жайгашкан. Мазардын жанында 10 гектар карагай отургузулган. Тегерегинде баздар бар.

Leave a Reply