Сар Мазар

Кароолчусу – Махмеджан Хакимов (өзбек улутунун өкүлү), 60 жашта.

Уулунун аты – Мамыржан (атасы жок маалдарда шайыктык кылат).

Бул мазар Ош шаарынын четинде жайгашкан.

Мазардын түрү – күмбөз, жанындагы көрүстөн. Күмбөз эки эшиктүү, батыш жана түндүк жагында эшиги бар. Ар бир эшиктин алдында мрамор жүрөкчө бар. Мындагы Курманжан даткага арналып салынган күмбөздү 1991-жылы өкмөт койгон. Бул көрүстөнгө белгилүү өзбек адамдары коюлат. Кызык жери, Курманжан датка, өзбек көрүстөнүнө коюлган.

Шайыктын уулу Мамыржандын айтымында: “Эл каттаган мазар. Бул көрүстөнгө азыр дагы эл коюлат. Мазар болгонуна он кылымдан көп болду, бир миң жыл болду деп “Бабур-намеде” жазылган, Сар-Мазардын тарыхы бар. Менин чоң атамдын айтышы боюнча, Курманжан датка эненин дуба берген устатынын сөөгү ушул жерге коюлган экен”.

Шайык Махмеджан: “Атам илгери бул жердин шайыгы болгон. Эми мен шайыкмын. Ислам боюнча мазарга адамдар келбеш керек. Зыяратчыларга “мазарга келбе, шарият менен басып жүр” десең, түшүнбөйт, вахабит деп ойлойт. Келбегин деп айтканга мүмкүнчүлүк жок. Мейли дейсиң. Келген адам өз ою менен келет, өзүнө сабак алып кетет. “Атам ушул жерде жатыптыр, улуу адамдар жатат, мен дагы келем”, – деп өзүнүн өмүрүнүн өйдө-ылдыйын таразалайт. Бул жерде Хувайдо уулу Холмухаммад деген улуу адам, жазуучунун жайы бар. Анын жазган китебинин негизинде Түркиянын институттарында сабак берилет экен.

Убагында айтылуу Курмандан жаткан Салахдин деген шахтын батасын алып кеткен экен дагы: “Кийин мен өлгөндө бата алган, дуба алган устатымдын жанына коесуңар”, – деп керээз калтырган экен. Керээзи аткарылып, кийин Мады айылынан анын сөөгүн колмо-кол көтөрүп келишип, ушул жерге жайгаштырышкан экен. Сулайман-Тоосундагы Бабурдун үйүн салгандардан бул жер тууралуу сурашканда, бул күмбөздүн 500 жыл мурда салынганын айтыптыр. Сулайман-Тоодогу Бабурдун үйү 500 жыл мурда салынса, бул мазар андан дагы 500 жыл улуу болуп жатпайбы, демек, пайда болгонуна 1000 жыл болуп жатат. Бул жерде жаткандар көбүнесе өзбектер. Алардын балдары келип бата кылат. Кой союшат, кудайы тамак кылышат. Мында 14 улуттун өкүлдөрү бар: өзбек, кыргыз, уйгур, татар ж.б., ошондой эле келме келтирген орус улутунун өкүлдөрү бар.

Өзбектерде мазар басуу жоюлуп баратат, Алладан башка эч кимге сыйынба дейт мусулманчылыкта. Эң абалы бизде уурулук кылба дейт. Акча алдап алуу күнөө, гипноз күнөө. Мусулманчылыкта мүрзөгө келбе деген тыюу жок. Келип, “бул жерге мен дагы бир күнү келем” деп ойлон дейт пайгамбарыбыз. Болгону ашыкча сыйынып, бул жерден бир нерсе суранбаш керек.