Кудаярхан чеби

Кан айылы

Ыйык жердин түрү – коргон

Шайыгы – Акпаралы ата

Баткенге киргенде айылдын жогору жагында 500 метрдей Бучоо тоонун астында жайгашкан. Акпаралы деген ардагер киши кайтарат.

Оозеки тарыхы:

Кудаярхан падыша болуп турганда аскерлерди алып келип чеп курдуртуптур. Элдерди дарыяга эки катар тизип, чакалар менен кол менен бири-бирине берип суу ташытыптыр, кимиси сууну көтөрө албай калса, дубалга тирүүлөй басып салчу экен. Аскерлер чеп кылып, келгендерди атып, эч ким кире албаптыр. Кийинки учурунда орус аскерлери үстүнөн түшүп келип, багындырып алыптыр.

Шадыбеков Саидбурхан : Бул Коргондун курулганы биздин билишибиз боюнча 200 жылга чамалап калса керек. Коргон курулган убакта, ичинде суу болгон эмес. Миң деген адамдар иштеген. Нары Тунук-Суу айылынан Коргонго чейинки аралыкта эки катар адам турган. Биринчи катарда бош чака түшүп кетип турса, экинчи катардагыларга чакаларга толтурулган суу чыгып турган. Эгерде чаканы төгүп же жалкоолонсо ал адамды эч нерсеге карабай туруп, дубалдын ичине тирүүлөй баскан. Ар бир жерде мылтык сала турган тешиктер бар. Атайын душмандан коргонуш үчүн курулган коргон. Бир убакта бизде исполком болуп иштеп кеткен адам Бусурман Ходжаев деген сессиядабы же курултайдабы, айтор, сураптыр бул жерди “Бак болдубу же курук бойдон жатабы?” деп. Ошол адамдын буйругу менен “кийин ичин бак кыласың” деп унаа берип, мени көчөткө жиберишкен. Мен Сох дарыясынан жаңгак көчөттөрүн алып келип тиккенбиз. Ошондо аксакалдарда “Ким жаңгак тиксе, ошол киши өлүп калат” деген түшүнүк бар экен. Алар тикпей коюшуп, өзүм тиккемин. Кудаярхандын коргону топурак менен салынган. Коргонго киргенде аскер кароолдо тура турган вышка бар. Бышкан кыштардын деле асты чирип калып жатпайбы. Бул дагы эле турат.