Токтогул молдо: Жүрөгүм токтоп, аз эле жерден өлүмдөн калгам

[Бул текст “Кыргызстандагы мазар басуу: Талас тажрыйбасынын негизинде”

(Бишкек: Айгине, 2007) китепте жарык көргөн]

Токтогул молдо, Талас аймагы

Жунусаалы дубана деген атабыз кайтыш болгондо биз өзүбүз бир окуяга күбө болгонбуз. Ал өзү: «Мени жайда 7 күн күткүлө, 7 же 3 күндө мен жайдан чыгып кетем» – деген экен. Бирок бул жөнүндө биздин маалыматыбыз жок эле, анан мага түшүмдө ошол чоң атам кирип аян берген. Жолдон келе жатсам Дүйшөбай аксакал чыгып: «Ой сен эмне жүрөсүң, түн ичинде кабырстанды аралап» – дейт. Анан мен чоң атамды түшүмдө көрдүм, жайдан чыгып кетээрин айтты, ошону көрөйүн деп баратам десем, ал аксакал чочуп кетип, экөөлөп бармай болдук. Анан экөөбүз жайга барсак, чоң атам көмүлгөн жер оюлуп калыптыр. Жер оюлуп, атабыз чыгып кеткен экен. Анан кийин 2-3 күндөн кийин барсак, ал жер кичирейип, бара-бара жок болуп кеткен. Бирок азыр ал жерди жакшы деле урматташпайт. Бирок бир убактарда ушул жерде 20 жыл сайын түлөө өткөрсөкпү деген пикирлер болгон, бирок азырынча ал ойлор ишке ашпай калды. Анан ошол жер Дубана атанын мазары деп аталып калды.

Силер эми мени каяктагы жомокту айтып жатат дейсиңер да. Мен өзүм мурун жүрөгүм токтоп калып, өлүмдөн аз жерден калганда анан ушу жумушка келгенмин. Болбосо мен бул жумушта иштебейт болчумун. Мен бу кыргыз жергесиндеги мазарлардын бардыгында, Таластагы, Оштогу мазарларда болдум. Менин өзүмдүн башымдан өткөн окуяны айтып берейин, мен Баба Ата, Бач Ата деген мазарларга зыярат кылалы деп бир Эргеш деген киши менен бардык. А да илимдүү адам экен. Мен өмүрүмдө мазарга жатып көргөн эмесмин. Анан ошо киши менен баргандан кийин мейли деп ошол жерге зикир чалдык. Анан даарат алып жатканда кадимкидей мага аян берди. Анжияндан бир ажы уста келип Бач Атанын үстү биртике бүтпөй калган экен, ошону бүтүрүп кеткиле, үстүн жаптыргыла деп. Анан эле мага жазгын деп калды. Мен түшүнгөн жокмун, ак кирпичти башыма коюп жаткан элем, анан мындай турсам эки кирпичтин ортосунда калемсап турат, аны алып жазып жатам.

Биздин айылдагы тегирмендин жанында бир мазар бар. Ал мазарга эски жол менен барасың. Ошол жол менен барганыбызда артыбыздан жин-шайтандар ээрчиген. Анан куран окусак, жок болуп кетишкен да. Эми биз аны ар кандай түшүнөбүз.

Leave a Reply