Мамбеталиев Кожоке: Кыргыз эл оюндары

This post is also available in: Орусча

[Бул интервью 2009-жылы Айгине тарабынан жүргүзүлгөн изилдөө убагында алынган. Биринчи жолу жарыкка чыгып жатат]

Мамбеталиев Кожоке, 91 жашта, Талас аймагы

Кур таштамай оюну

Биздин убактагы  оюндар башка болчу. Кечинде кыз-кыркын, келин- бала чогулуп, кур таштамай ойночубуз, баарыбыз  тегерете отурчубуз.  Алдын ала бир жоолукту эшип, даярдап коебуз. Бир адам четте калып, билгизбей  бир оюнчунун аркасына эшилген жоолукту таштап коет. Бир айланып баскандан кийин жоолугун алып, жана таштаган оюнчугун уруп туруп качат. Тиги болсо тура калып кууш керек, ошентип бири-бирин кууп кете беришет. Эгер кууп жетип алса, аркасына урат дагы, экинчи оюнчусу качат. А эгер биринчи оюнчу отуруп калса, анда тигиниси башка бирөөнүн аркасына жоолугун ташташ керек болот. Ошентип ойной берчүбүз.

Кыз оюн

Анан кыз оюн деп койчу. Аялдардан бир мыкты келин-кыз келиндердин кожоюну болот. Жигиттерден бир жигит жигиттердин кожоюну болот. Анан экиден коштоп бири-бирине ырдап барышаар эле. Ортосуна чапанды жазып коер эле. Келин алып барган кызды мактап ырдайт. Анан кыздын колун жигитке карматат. Анан келген кыздын бетинен жигит тараптан келген жигит өбүш керек болот. Баланын чапанынын этеги же кыздын көйнөгүнүн этеги төшөлгөн чапанга тийип калса,  штраф салынчу. Бала бузуп койсо, эшип койгон аркан менен баланы 9 жолу чапчу, кыз бузуп койсо, кызды 9 жолу чапчу. Илгери ала качмай деген жок болчу. Байлар 40 күн кыз оюнун ойнотуп, анан кызын күйөөгө жөнөтчү экен. Кедейлер болсо колунан келгенин берип жөнөтчү. Тойлордо кыз куумай ойнолчу.

Кыз оюну кечке маал, ай жарык кезде ойнолчу. Ал оюн күндө эле ойноло берчү эмес, бир айылдын жигиттери, бир айылдын келин-кыздары ойношчу.

Leave a Reply