Иманкулов Турум, Санжыра түрк тилинен «чежире» деген сөздөн алынган

This post is also available in: Орусча

Иманкулов Турум, Талас району. Көк-Кашат айылы

Санжыра деген ушул, уруунун каяктан жаралышы, кайсыл жактан төрөлгөн, жети атасы, баарын ажырата билген илимди санжыра деп коёт. Санжыра түрк тилинен «чежире» деген сөздөн алынган. Мына ушул колпочто аты башкача «Томолок» деген эл бар, ушул эл азыр 117 түтүн. Ошол эки бир тууган экен. Булар Кан Кудаяндын балдары экен. Түлкү, Үчүке, Кан Кудаян, Эрдене бул төртөө бир тууган болгон экен. Булар Сары Чейиттин балдары болгон экен. Анан Кан Кудаян калмактар менен чабышып, бутуна ок тийип, жарадар болуп, кайтыш болот экен. Анан Кан Кудаянга каршы болгон адамдар, калмактарбы, кыргыздарбы, Кан Кудаян өлгөндөн кийин үйүндөгү балдарын кырабыз деп, анан ошондо чоң энебиз Таластык Колпоч, Райымбек дегендин кызы экен. Ошол Райымбек атасыныкына төркүнүнө качат экен. Кочкордон Таласка. Эки баласы менен качат, бирөөнүн аты – Каратай, бирөөнүн аты – Какчаке. Анан алар ошол жерде эл болуп калат экен. Анан азыр булар 117 түтүн. Кийин кайра Какчакеси Кочкорго кетип, Каратай Таласка калып калган экен. Мына бул уруу ушундай болуп жаралган экен. Мына элдин баары таң калат, Тоголок деген кайдан келген эл деп. Анан Колпоч деген эл болот экен. Ошол Колпоч, Кан турсун менен Эр Эшим экөө калмактар менен чабышмакчы болушат. Анан Эр Эшим мен эле чабышам, сен андан көрө менин элиме көз бол деп табыштап кетет. Ошол убакта Кан Турсун Эр Эшимдин элин антына турбай баарын кордоп, элин кой кайтартып аябай кыйнаган экен. Эр Эшим Калмактарды чаап, айылына келсе, айылында эли жок. Көрсө Кан Турсун бүт Ташкент жакка алып кеткен экен. Ошондо Эр Эшимдин катуу жини келип, Кан Турсунду чаап, башын алып, элин аман-эсен алып кайткан экен. Кайра кайтып келе жатканда бир 5 жашар бала ала байтал минип, Мончокту деген энеси менен келет экен. Анан буларды Муратаалы бий багып алган экен. Анан ошондон Алакчын деген бала калган экен. Алакчын деген Таластын баш-аягына жайылган аябай көп эл. Анан жанагы Мончоктунун боюнда келет экен, ал Колпоч. Бул саруу элинде жашайт, өздөрү миңдей түтүн. Эми булар калппы, чынбы ким билсин. Санжырада ушинтип айтылат, айыл аксакалдары бизге ушинтип айтып беришкен.

Санжыраны сөзгө чечен, акылдуу эл башкарган, баарын изилдеп, айтып жүргөн адамдар түзөт. Булар элге санжыра кылып айтышат. Мына биздин айылда 7ге жакын уруу бар. Томолок, Токтук, Баба, Чүңгү, Календар ж.б иши кылып 7 уруу бар. Бул жетөөнүн ата-теги жети башка. Мен өзүм Томолок уруусунанмын. Мына биздин Кочкордо элүү, алтымыш түтүн бар, ошолор менен катташып турабыз.

Leave a Reply