Алга карай салтты сактап умтулуу…

«Кыргызстандагы эл билими» веб-сайты тууралуу

Айгине маданий-изилдөө борбору интернет окурмандарынын көңүлүнө Кыргызстандагы 2005-2009-жылдары жыйналган материалдарды тартуулайт. Мунун ичинде камтылган маалыматты биз Кыргызстандын аймагында жашаган элдердин салттык акылмандыгы же салттык билими деп тааныйбыз.
Сунушталган веб-сайт салттык акылмандуулукту сактоо жана кийинки муунга өткөрүп берүү тууралуу долбоордун жыйынтыгы болуп саналат. Белгилүү бир аймактагы белгилүү бир элдин өмүр тагдырында тажрыйбаланып, атадан балага, муундан-муунга берилип келген турмуштук билгичтиктер элдик билим же акылмандуулук болуп саналат.
Азырынча сайтта кыргыз элинин салттык билимдери берилген, бирок материалдарды топтоо иши дагы да жүргүзүлүүдө жана келечекте бул жерде башка элдердин дагы салттык билими киргизилет.
Бул сайтта көргөзүлгөн маалыматтар маектешүүнүн негизинде чогултулуп алынып, кагазга түшүрүлүп, андан кийин маалыматчыларга көрсөтүлүп, маалыматтын так экендиги аныкталгандан кийин гана бул жерге киргизилген. Кээ бир маалыматтар, айрыкча диний тажрыйбалар тууралуу бөлүгү, биздин мурунку китептерибизде басылып чыгарылган. Ошол эле учурда калган көп маалыматтар ушул веб-сайттан биринчи болуп орун алууда.
Долбоордун алгачкы максаттарынын бири болуп диний тажрыйбалар, мазар басуу, элдик дарыгерчилик, айтымчылык, айтуучулук өнөр, ошондой эле табигат жана руханий баалуулуктардын байланышын чагылдырган билимди чогултуу болуп эсептелинген. Ушу менен бирге биз негизги диний жана диний эмес болгон расмий салтка кирбеген, ошону менен бирге азыркы коомдогу чектелген тажрыйбачыларды тааныштырып кетүүгө аракеттендик. Белгиленген багытта иш алып баруу менен бирге салттык акылмандуулукка кирген жаратылыш байлыктарын колдонуу, үй-бүлө, календарь, жаратылышка байланыштуу элдик билимди карабай коюу мүмкүн эмес эле.
Биздин жашообузду нукка салып, кылымдар бою чогултулуп келген дүйнө, жаратылыш, тиричилик жана руханият тууралуу океандай билимди кандайдыр бир тартипке салыш керек. Албетте, тартипке салуу деген шарттуу түрдө алынган сөз, себеби, мисалы, дербиштикти көз ачыктыктан же календарлык билимди жаратылыш билиминен так ажыратып кароо мүмкүн эмес. Колдогу адабияттардын жана биз чогулткан материалдардын негизинде биз силерге ушул электрондук булакты түзгөн төмөнкү бөлүктөрдү сунуштайбыз.
Сайт үч негизги бөлүктөн турат:
Ошондой эле бул сайттан силер биз акыркы жылдары жаздырып алган видео жана фото материалдарды көрө аласыңар. Алар сайтта берилген маалыматтарга көргөзмө иретинде кошумча маалымат бере алат, жана ошондой эле бул жерден силер көптөгөн биздин авторлорду көрө аласыңар.
Чогултулган материалдарды жайгаштырган веб-сайттын түзүлүшү, ошо менен бирге салттык билимге электрондук калыптын жана «жашоонун» он-лайн түрдө берилишинин өзү салттын кийинки муунга өткөрүлүп берилишинин жаңы бир жолу болуп эсептелинет. Мисалга алсак, салттык билимдердин үстүнөн иштеген уюмдар тууралуу маалымат ала алчу англис тилинде веб-сайттар арбын. Биздин сайт Кыргызстан жана бүткүл Орто Азия боюнча Кыргызстан элдеринин билимин үч тилде чагылдырган биринчи веб-сайт болуп саналат.
Мындай электрондук булак окурмандардын санын көбөйтүп, салттык билим тууралуу ой-пикирлердин алмашуусуна кеңири өбөлгө түзүп берет. Демек, салттык билим маалымат алынган учурда кандай таризде болсо, өзгөрүүгө учурабастан ошол боюнча калып калат деген божомолдун толук так эмес экенин байкоого болот, анткени дүйнөлүк пикир алмашуунун негизинде жана ушул маалыматтарды колдонгон окумуштуулардын иштеринде бул билим мындан ары өнүгөт деген үмүт бар.
Мындан тышкары, көптөгөн ар кандай маданияттардын өкүлдөрүнүн башын кошо турган бул веб-сайт бир дүйнөнүн экинчи бир дүйнөнү таанышына мүмкүндүк бере турган жол болуп калаарына ишенебиз. Бул веб-сайт аркылуу биз менен дүйнөнүн булуң-бурчундагы адамдар өздөрүнүн маданияты тууралуу маалымат бөлүшүп, мунун өзү дүйнөдөгү ар бир маданияттын өзгөчөлүгүнүн боло тургандыгы жөнүндөгү түшүнүктү жаратат деген ишеничтебиз.
Бул веб-сайтка ар кандай курактагы айыл жана шаар тургундарынын, элдик дарыгерлер менен медицина кызматкерлеринин, малчы, ишкер, манасчы, акын жана үй тиричилигиндеги адамдардын маалыматтары киргизилген. Алар мурас катарында генетикалык жол менен, же ата-энелери же устаттары тарабынан берилген билим же тарбия аркылуу алынган билимин, тажрыйбасын бөлүшөт.
Кеп бул жерде маалыматчынын тигил же бул маалыматты кандай кабыл алып, баалап, окурманга жеткиргендигинде. Маалыматтын айтылуу, сүрөттөлүү жана ар тараптуу мааниде берилүү өзгөчөлүгү, маалыматка жасалган басым дал ошол маалыматчыдан көз каранды. Кайсы бир маалыматтын берилиши жана кабыл алынышында маалыматчынын орду жогору. Ошондуктан, салттуу билимди алып жүрүүчүлөрдүн укугун коргоого байланышкан башка себептер менен катар айрым гана атын өзгөртүп берүүнү өтүнгөндөрдөн башка бардык адамдардын толук аты-жөнүн берүүгө аракет кылдык.
Автордук укук коргоонун жана көзөмөлдүн негизинде биз веб-сайттагы маалыматка толук кирүү мүмкүнчүлүгүн веб-сайтты колдонуучуларды каттоо аркылуу беребиз. Каттоодон өтүүчү анкетадагы негизги суроо ал адамдын салттык билимге карата тиешелүүлүгү же кызыкчылыгы тууралуу болот. Мунун өзү дүйнөлүк уюлда веб-сайттар менен иштөөдөгү тажрыйбанын аздыгы менен түшүндүрүлөт. Биздин веб-сайт ишке киришкенден кийин балким буга чейин бул багытта иштеген адамдар биз менен байланышка чыгат. Мына ушундай жол менен биз өз ичинде ар кыл маданияттардын салттуу билимин алып жүрүүчүлөрдүн жана изилдөөчүлөрдүн максаттуу аудиториясын калыптандырабыз деп ишенебиз.
«Айгине» маданий-изилдөө борбору Кристенсен Фондунун (АКШ) аймактык жетекчиси Эржен Хамагановага, Талас жана Ысык-Көл университеттеринин студенттерине жана биздин ишибизге салым кошкон бардык авторлорго терең ыраазычылыгын билдирет. Алардын түшүнүүчүлүк менен кылган жардамы жана салымы болбогондо, бул электрондук булактын жарык көрүүсү күмөндүү болмок.
Биз кызыгуучуларга, өздөрүнүн билими менен бөлүшкүсү келген адамдарга office@aigine.kg электрондук дарегине кат жазып, биз менен байланышсаңыздар болот демекчибиз.
Терең урмат менен,
«Айгине» тобу

Posted in Без рубрики | Comments Off